359 Online gebruikers
Vul een correcte gebruikersnaam en wachtwoord in.
Login Vergeten
Reportage | Koningin Máxima leerde deze week van alles bij over seksuele diversiteit

Reportage | Koningin Máxima leerde deze week van alles bij over seksuele diversiteit

‘Hetero is niet per definitie normaal, homo niet per definitie afwijkend’

Vorig jaar bracht Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander een uitgebreid bezoek aan COC Nederland. Afgelopen woensdag trad zijn vrouw in zijn voetsporen. Koningin Máxima ging in gesprek met de leerlingen van een van ’s lands meest actieve Gender & Sexuality Alliances, over het zichtbaar en bespreekbaar maken van seksuele diversiteit op school.

‘Toen ik hoorde dat de Koningin een bezoek zou brengen aan onze school, dacht ik dat collega’s een grap met me probeerden uit te halen.’ Ruud Grundeken, rector van het Hofstad Lyceum, is een van de enigen die er van tevoren op de hoogte van was dat Máxima vandaag een bezoek brengt aan zijn school. De rest van de leerlingen en docenten die zijn opgetrommeld om met haar in gesprek te gaan, denken in feite dat zij straks 'slechts' bezoek krijgen van Haagse burgemeester Pauline Krikke. Wel wappert voor én achter de school een opvallende regenboogvlag. Een kleine hint aan alle scholieren dat er vandaag iets speciaals staat te gebeuren.

‘Niet iedereen in een GSA is gay, het bruggen bouwen begint al binnen de groep’

Máxima bezoekt de Haagse school om meer te leren over hun GSA, ofwel Gender and Sexuality Alliance: een jongerengroep, die zich met steun van COC Nederland en het ministerie van OCW inzet voor een vriendelijker klimaat op school voor jongeren die afwijken van de (hetero)norm. Lange tijd stonden deze netwerken bekend als Gay-Straight Alliances, maar op verzoek van scholieren zelf, die zich niet meer thuis voelden bij deze termen, heeft de afkorting een andere invulling gekregen. Gemiddeld bestaat een GSA uit 11 leerlingen en 2 docenten en in de regel wordt-ie geïnitieerd door scholieren zelf. En nee, niet iedereen in een GSA is per definitie gay of transgender, het bruggen bouwen begint al binnen de groep zelf.

Tot de inhuldiging van Willem-Alexander in 2013 was het flink grasduinen naar gelegenheden waarop vertegenwoordigers van het koningshuis expliciet, dan wel impliciet lieten blijken dat ze positief stonden tegen over LHBTI-personen. De laatste jaren komt daar rap verandering in. Tekenend was vorig jaar november het bezoek van Willem-Alexander aan COC Nederland – wereldwijd de eerste keer dat een gekroond staatshoofd uitgebreid in gesprek ging met de LHBTI-gemeenschap. Máxima zelf opende in juni 2016 een belangrijk congres over transgenderzorg in Amsterdam.

Máxima met o.a. docenten, de burgemeester en de schoolleiding bij de 'Tolerantiezuil'

Máxima spreekt vandaag met de leerlingen achter de GSA van het Hofstad Lyceum in aanloop naar Paarse Vrijdag op 8 december, een van de acties die jaarlijks landelijk wordt georganiseerd. Vorig jaar liet Willem-Alexander tussen neus en lippen door al vallen dat hun oudste dochter Amalia op haar school medeverantwoordelijk was voor het opzetten van deze dag. Op Paarse Vrijdag moedigen GSA’s hun medescholieren en docenten aan paars aan te trekken om hun solidariteit te tonen met LHBTI-jongeren.

Inmiddels hebben bijna 900 middelbare scholen en mbo’s in Nederland en het Caribisch gebied een Gender & Sexuality Alliance. ‘Maar de keuze voor deze school is heel bewust gemaakt’, vertelt Jouke van Buuren, betrokken bij het GSA-team van COC Nederland. ‘Het Hofstad Lyceum heeft een zeer actieve én diverse GSA, die al vijf jaar bestaat. De huidige voorzitter én haar twee voorgangers vertellen straks hun verhaal aan de Koningin.’

Rond 10:00 uur wordt Máxima voorgereden. Na een kort fotomoment loopt ze, gevolgd door een legertje pers en beveiliging, doelgericht door de gangen van de school, op weg naar de zaal waar het eerste van drie gesprekken zal plaatsvinden. Links en rechts schrikken verbaasde scholieren op. Voorzichtig volgen enkelen de groep om een kleine glimp op te vangen van Hare Majesteit.

Het ontstaan van de GSA's
Voordat de Koningin met docenten en leerlingen van de school zit, wordt ze ingeleid door vertegenwoordigers van COC Nederland en het ministerie van OCW over de ontstaansgeschiedenis en het doel van het GSA-netwerk. COC-voorzitter Tanja Ineke bijt het spits af. ‘LHBTI-jongeren hebben het helaas vaak niet makkelijk op school. “Homo” is er nog altijd het meest gebruikte scheldwoord en de suïcidecijfers liggen onder deze jongeren maar liefst vijf keer hoger dan gemiddeld. Voor ons is uw bezoek een grote eer, voor deze jongeren een gigantische steun in de rug.’

‘Schoolleiders zijn vaak niet de aangewezen personen om dit gesprek te starten’

Van Buuren doet uit de doeken hoe de eerste GSA’s tot stand kwamen. ‘In 2007 werden we benaderd door de toen 14-jarige Danny Hoekzema, die met een boot vol 16-minners wilde meevaren tijdens de Canal Parade. Dat deed, zoals u begrijpt, wel wat wenkbrauwen fronsen.’ Ook Máxima moet kort grinniken. ‘Uiteindelijk is het hem glansrijk gelukt: direct achter hen voer zelfs een boot vol trotse ouders mee. Voor het COC ontstond hier een keerpunt. We zijn toen een nieuwe weg ingeslagen, waarbij inside-out wordt gewerkt: we ondersteunen sindsdien vooral initiatieven vanuit de community, in plaats van top-down te werk te gaan.’ In 2008 ontstonden voorzichtig de eerste Nederlandse GSA’s – in Amerika bestond het initiatief al eventjes – en al snel begon het netwerk zich verder uit te breiden. ‘Dit jaar waren er binnen 24 uur al 500 Paarse Vrijdag-promopakketten besteld.’

Máxima wordt ingeleid door COC-voorzitter Tanja Ineke en een aantal andere vertegenwoordigers

Volgens COC-medewerker Geert-Jan Edelenbosch vormen deze netwerken een uitstekende aanvulling op de voorlichtingen die het COC al geeft op middelbare scholen en mbo’s. ‘Die voorlichtingen zijn er al sinds de jaren zeventig en vormen een nuttig instrument, maar het nadeel is dat na dat ene uurtje het maar hopen blijft dat de school het onderwerp zelf verder invulling geeft. Met alle respect, maar de schoolleiders blijken vaak niet de aangewezen personen om dit gesprek te starten, die hebben al veel te veel andere zaken om zich om te bekommeren. Vaak horen we van hen ook: “Dit probleem leeft bij ons niet, wij hebben hier geen homo’s.” Het is uiteindelijk veel krachtiger dat leerlingen zelf de problemen op hun school aankaarten en het gesprek over diversiteit op gang brengen. Scholen kunnen er nu niet meer omheen.’

Diversiteit op het Hofstad Lyceum
Na de algemene inleiding neemt Máxima plaats aan een tafel vol docenten en de schoolleiding. Directeur Grundeken bekent gelijk in alle eerlijkheid dat hij tot een aantal jaar terug nog nooit van zijn leven van een GSA had gehoord. ‘Toen leerlingen me kwamen uitleggen wat het initiatief precies inhield, was ik gelijk om. Ik vind het ook uitermate belangrijk dat we dit niet alleen voor de buitenwereld doen, maar er echt concreet invulling aan geven. Er is dus bijzonder veel ruimte voor op onze school. Dit netwerk helpt onze leerlingen – en docenten – om beter te functioneren.’

‘Er zijn ook leerlingen geweest die de school hebben verlaten vanwege ons tolerante beleid’

Een van de docenten, zelf betrokken bij het GSA-netwerk, neemt het woord. ‘De dame die de GSA heeft opgericht heeft ook direct docenten bij haar ideeën betrokken, zodat dit gesprek ook tijdens de les wordt aangegaan.’ Máxima onderbreekt hem kort en vraagt hoe de school ervoor zorgt dat dit gesprek ook thuis wordt gevoerd. ‘Dat is inderdaad een stuk lastiger’, reageert de docent. ‘Al zijn we hier, onder andere op onze website en social-mediakanalen heel duidelijk over. Ouders weten nadrukkelijk dat wij een tolerante school zijn. Heb je daar, vanuit bijvoorbeeld je religie, moeite mee, dan is dit niet de school voor jouw kinderen.’

Burgemeester Krikke, die ook is aangeschoven bij dit gesprek, vraagt of dit weleens heeft geleid tot leerlingen die de school hebben verlaten. ‘Helaas wel,’ antwoordt directeur Grundeken, ‘en dat vind ik heel jammer. Toch kun je dat niet voorkomen, wanneer je hier consequent in bent. De voorzitter van onze GSA is echter een moslima, zo kan het dus ook.’

De leerlingen van het Hofstad Lyceum hebben wortels in 55 verschillende landen, en de school werkt er op allerlei manieren aan om het gesprek over hun verschillen – en daarmee hun gelijkenissen – te stimuleren. De Tolerantiezuil, die sinds 2013 fier voor de school pronkt, is dus niet puur een sterk staaltje window dressing. ‘Tolerantie is respect, acceptatie en waardering van de rijkdom en diversiteit van de culturen van onze wereld’, valt op die zuil te lezen. ‘We organiseerden bijvoorbeeld laatst een culinaire markt, waarbij iedereen gerechten meebracht uit hun eigen cultuur’, aldus een van de leraren aan tafel. ‘Het was een soort Heel Hofland Bakt’, grapt Grundeken.

Een van de docenten besluit met een mooie gedachte over zijn invulling van het woord tolerantie. ‘Ik behandel in mijn lessen het verschil tussen passieve en actieve tolerantie. Die eerste slaat snel door in onverschilligheid, de tweede leidt juist tot nieuwsgierigheid. Mijn leerlingen stimuleer ik om met elkaar kennis te maken en van elkaar te leren.’ Grundeken: ‘We zaaien en hopelijk kunnen we daar over een aantal jaar van oogsten.’

De GSA
Dan is het moment daar waar het vandaag eigenlijk om draait: het gesprek met de leerlingen van de GSA. Het is een indrukwekkende groep. Maar liefst twintig opgewekte gezichten, van diverse leeftijden en culturele achtergronden, vullen het klaslokaal. Ex-voorzitter Marleen, die de GSA vijf jaar terug oprichtte, vertelt als eerste haar verhaal. ‘Ik was zelf op deze school uit de kast gekomen en voelde behoefte aan meer aandacht hiervoor. Ik heb een pakket besteld via het COC en ben aan de slag gegaan.’

Toen ex-voorzitter Myrthe het stokje van Marleen overnam, groeide de GSA snel, mede dankzij een ludieke actie. ‘Op Paarse Vrijdag klom ik met een microfoon op een tafel in de kantine. Daar ben ik toen publiekelijk uit de kast gekomen. Als hetero. Het was een statement tegen vooroordelen. Hetero is niet per definitie normaal, homo niet per definitie afwijkend. Dat werd supergoed ontvangen. Inmiddels kondigen we Paarse Vrijdag ook aan via onze Instagram en wordt het veel beter begrepen. Sommige meiden dragen nu zelfs een paars hoofddoekje op die dag.’

‘Vroeger rukte ik de Paarse Vrijdag-posters van de muur, nu heb ik juist steun aan de GSA’

Máxima vraagt de jongeren of hun school veiliger voelt, nu de GSA zo actief is geworden. ‘Het heeft de school veel goeds gedaan’, antwoordt een van de leerlingen. ‘We laten hiermee zien dat iedereen hier welkom is en zich veilig kan voelen. En dat gaat veel breder dan alleen LHBTI’s.’ Een andere leerling valt in. ‘Tijdens de International Day of Silence, een evenement vanuit het GSA-netwerk, stimuleren we bijvoorbeeld iedereen om een paar minuten te zwijgen, om stil te staan bij zij die gepest worden en daar niet over durven te praten, uit angst om nog meer gedoe over zich af te roepen.’

De leerlingen van deze GSA treden ook buiten de door het COC geijkte paden. ‘Zo verspreidt de leerlingenraad op Valentijnsdag rozen voor leerlingen’, vertelt een van de scholieren. ‘Wij knopen aan iedere roos een paars lintje met een kaartje met info over de GSA. Zo tonen we aan dat liefde er voor iedereen is.’

De Koningin met het indrukwekkende GSA-netwerk van het Hofstad Lyceum

Een zeer persoonlijk verhaal komt van tweedeklasser Jay. ‘Toen ik op deze school begon, was ik de persoon die de Paarse Vrijdag-posters van de muur trok. Ik ben streng-christelijk opgevoed en was verre van tolerant. Uiteindelijk ben ik erachter gekomen dat ik me identificeer als transpersoon. Toen ik bij de genderpoli in Amsterdam terechtkwam, zeiden ze dat het overduidelijk was. Mijn moeder vindt het moeilijk, mijn vader begint het steeds beter te snappen. Aan de GSA heb ik nu juist veel steun. Tijdens de jaaropening heb ik er zelfs iets over verteld aan de rest van de school. Ik deelde daar hoe ik via social media met anderen transpersonen in contact raakte en mijn eigen identiteit heb leren vormen.’

De nieuwste voorzitter van de GSA vertelt over een algemeen e-mailadres waar mensen als Jay hun verhaal kwijt kunnen. ‘Daar komt niet altijd heel veel op binnen, we werken nog aan de bekendheid van die service. We zijn er niet alleen om voor te lichten, maar ook om leerlingen anoniem hulp te bieden.’ Ex-voorzitter Marleen: ‘Iedere dag wordt die inbox gecheckt en vaak is-ie leeg. Maar voor die enkeling die er iets aan heeft, is het tóch de moeite waard.’

Na een groepsfoto krijgt Máxima een ‘limited edition’ Hofstad Lyceum-mok uitgereikt, rijkelijk gevuld met Paarse Vrijdag-parafernalia. Zo kan ze zich thuis nog iets verder verdiepen in de stof. Daarna is het alweer tijd voor het afscheid.

Zo plots als de koningin ten tonele verscheen, zo plots is ze weer verdwenen. De leerlingen en docenten blikken enthousiast – en licht beduusd – terug op deze bizarre ochtend. ‘Ik ben blij dat ik iets moois had aangetrokken vandaag’, zucht een van de leerlingen opgelucht. ‘Kunt u me trouwens niet nog een paar vragen stellen? Dan kan ik de natuurkundeles vandaag lekker overslaan.’

Tekst: Martijn Kamphorst / Beeld: Geert van Tol voor COC Nederland

  Whatsapp
10 november 2017, 11:05
359 Online gebruikers
Vul een correcte gebruikersnaam en wachtwoord in.
Login Vergeten
Nog geen lid? Meld je gratis aan en ontmoet direct duizenden andere gebruikers.
Volg Gay.eu op
Facebook / Twitter

deze functie is alleen voor Members
Go Premium Ok